Department of Educational Sciences at Farhangian University, Tehran, Iran.
10.48310/istt.2026.24493.1299
Abstract
مسئله اصلی این سرمقاله را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: هوش مصنوعی مولد باید توان حرفه‌ای معلم را افزایش دهد، نه عاملیت او را از او بگیرد. هوش مصنوعی مولد در مدت کوتاهی از یک فناوری نوظهور به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تحول‌آفرین در آموزش تبدیل شده است. مسئله آموزش امروز دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی وارد کلاس درس خواهد شد یا نه؛ این ورود عملاً رخ داده است. مسئله مهم‌تر آن است که این فناوری چه نسبتی با معلم، دانش‌آموز، دانش، قدرت و فرایند یادگیری برقرار می‌کند. هوش مصنوعی می‌تواند در طراحی درس، تولید محتوای آموزشی، شخصی‌سازی یادگیری، ارائه بازخورد، تولید پرسش، تحلیل پاسخ‌ها و کاهش بخشی از بار اداری معلم نقش یک «دستیار آموزشی» ایفا کند. با این حال، همین ظرفیت می‌تواند به وابستگی شناختی، تضعیف عاملیت حرفه‌ای معلم، پذیرش بی‌چون‌وچرای پاسخ‌های ماشینی و تضعیف تفکر انتقادی نیز بینجامد. از این منظر، مسئله هوش مصنوعی در آموزش صرفاً مسئله‌ای تکنولوژیک نیست؛ مسئله‌ای معرفت‌شناختی، تربیتی و اجتماعی است. پرسش بنیادین این است: آیا هوش مصنوعی به دانش‌آموز کمک می‌کند بهتر بیندیشد، یا صرفاً کمک می‌کند سریع‌تر پاسخ تولید کند؟ این سرمقاله با تکیه بر ادبیات جدید هوش مصنوعی در آموزش استدلال می‌کند که آینده مطلوب آموزش نه در حذف معلم و نه در طرد فناوری، بلکه در نوعی همکاری انتقادی میان انسان و ماشین نهفته است؛ همکاری‌ای که در آن هوش مصنوعی دستیار معلم است، نه جانشین او، و تفکر انتقادی همچنان قلب فرایند تعلیم و تربیت باقی می‌ماند.
Ahmadifar, R. (2026). The Teacher Beside the Machine, Not Behind It
AI in the Classroom: Between Technological Opportunity and the Problematic of Critical Thinking. Teaching Experiences, 4(1), 1-8. doi: 10.48310/istt.2026.24493.1299
MLA
Ahmadifar, R. . "The Teacher Beside the Machine, Not Behind It
AI in the Classroom: Between Technological Opportunity and the Problematic of Critical Thinking", Teaching Experiences, 4, 1, 2026, 1-8. doi: 10.48310/istt.2026.24493.1299
HARVARD
Ahmadifar, R. (2026). 'The Teacher Beside the Machine, Not Behind It
AI in the Classroom: Between Technological Opportunity and the Problematic of Critical Thinking', Teaching Experiences, 4(1), pp. 1-8. doi: 10.48310/istt.2026.24493.1299
CHICAGO
R. Ahmadifar, "The Teacher Beside the Machine, Not Behind It
AI in the Classroom: Between Technological Opportunity and the Problematic of Critical Thinking," Teaching Experiences, 4 1 (2026): 1-8, doi: 10.48310/istt.2026.24493.1299
VANCOUVER
Ahmadifar, R. The Teacher Beside the Machine, Not Behind It
AI in the Classroom: Between Technological Opportunity and the Problematic of Critical Thinking. Teaching Experiences, 2026; 4(1): 1-8. doi: 10.48310/istt.2026.24493.1299