‍‍تحلیل مفهومی تربیت‌معلم فکور با نقدها و چالش‌های آن در دانشگاه فرهنگیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزش ابتدایی، دانشگاه فرهنگیان اردبیل

2 گروه آموزش ابتدایی، آموزش و پرورش استان اردبیل

چکیده

پژوهش حاضر باهدف تحلیل مفهومی تربیت‌معلمِ فکور با نقدها و چالش‌های آن در دانشگاه فرهنگیان استان اردبیل انجام‌شده است. روش پژوهش کیفی از نوع تحلیل مفهومی با رویکرد مفهوم‌پردازی بوده است. جامعه آماری پژوهش شامل دانشجو معلمان رشته علوم تربیتی گرایش آموزش ابتدایی در سال تحصیلی 96-97 بود که بر اساس اهداف پژوهش، 20 نفر از دانشجو معلمان به روش هدفمند انتخاب و مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند. بر همین اساس، محققان سعی نموده‌اند تا مفهوم تربیت‌معلمِ فکور را با دیدی انتقادی و با استفاده از پژوهش‌های موجود و تجارب زیستۀ دانشجو معلمان و خود زیسته محققان به ترتیب تحلیل، نقد و بررسی، برداشت و تفسیر نمایند. یافته‌ها حاکی از آن است که تربیت‌معلم فکور با رهنمودهایی همچون؛ برنامۀ درسی کارورزی فکورانه، طراحی فعالیت‌های یادگیری، تسلط دانشجو معلمان به فاوا و اهتمام ویژه به تربیت هنری با موانع متعددی همراه بوده است که نیازمند راهکارهای برون‌رفت مناسب است.  درنتیجه، احساس می­گردد برنامه تربیت‌معلم فکور زمانی محقق خواهد شد که دانشگاه فرهنگیان به دنبال رسالتِ یادگیری مادام‌العمر بافهم رویکرد معلمِ فکور باشد.

کلیدواژه‌ها


احمدی، آمنه و همکاران. (۱۳۹۴). راهنمای عملی برنامه کارورزی دانشگاه فرهنگیان با رویکرد معلم فکور (۱)، چاپ اول، تهران: دانشگاه فرهنگیان.
اصفهانی، مریم (1390). «بررسی نقش معلم در اسلام و پراگماتیسم (با تأکید بر آراء شهید ثانی و جان دیویی)»؛ پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تاریخ و فلسفه آموزش‌وپرورش، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء (س).
اعزازی، مهری؛ نوریان، محمد و خسروی بابادی، علی‌اکبر و نوروزی، داریوش (1397). سنتز پژوهی در مطالعات تطبیقی نظام‌های تربیت‌معلم ایران و جهان، نظریه و عمل در برنامه درسی، سال ششم، شماره ۱۱، صص: 67-104.
آل حسینی، فرشته (1395). توسعه عمل تأملی راهنمایی برای معلمان مبتدی، چاپ اول، تهران: دانشگاه فرهنگیان.
امام‌جمعه، محمدرضا و مهرمحمدی، محمود (1385). نقد و بررسی رویکردهای تدریس فکورانه به‌منظور ارائه‌ی برنامه درسی تربیت‌معلم فکور، فصل‌نامه مطالعات برنامه درسی، دوره 1, شماره 3 دوره 1, شماره 3، صص: 66-30.
امانی، فرزانه (1394). ابعاد تأمل و اهمیت آن در تربیت‌معلم فکور. فصلنامه تربیت‌معلم فکور، شماره 1، سال اول، صص: 52-37.
بدری گرگری، رحیم؛ فتحی آذر، اسکندر و حسینی نسب، سید داوود و مقدم، محمد (1389). تأثیر بازاندیشی در عمل بر تفکر انتقادی دانشجو- معلمان مراکز تربیت‌معلم تبریز. مطالعات تربیتی و روانشناسی، دوره یازدهم بهار و تابستان، شماره 1، صص: 189-210.
بلوچ پور، علی؛ میرشکاری سلیمانی، محمدعلی و نجاتی، عبدالله (1397). دانشگاه فرهنگیان و تأثیر آن بر آموزش‌وپرورش، پنجمین همایش علمی پژوهشی سراسری از نگاه معلم، مدیریت آموزش‌وپرورش شهرستان میناب.
جمشیدی توانا، اعظم و امام‌جمعه، محمدرضا (1395). بررسی تأثیر کارورزی فکورانه در برنامه درسی تربیت‌معلم بر رشد شایستگی‌های دانشجو معلمان، مجله‌ی علمی پژوهشی پژوهش‌های برنامه درسی، انجمن مطالعات برنامه درسی ایران، دوره ششم، شماره‌ی اول، صص: 20-1.
خامنه‌ای، سید علی (1395). منشور معلمی در کلام مقام معظم رهبری، چاپ اول، تهران: دانشگاه فرهنگیان.
داداشی مقدم، فاطمه و سلیمان پورعمران، محبوبه (۱۳۹۵). کیفیت‌بخشی کلاس درس معلم فکور از طریق کاربست نظریه‌های یادگیری، نخستین همایش جامع بین‌المللی روانشناسی علوم تربیتی و علوم اجتماعی، تهران، مرکز همایش‌های کوشا گستر.
دانش‌پژوه، زهرا و فرزاد، ولی‌الله (1385). ارزشیابی مهارت‌های حرفه‌ای معلمان دوره ابتدایی، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، شماره 18، سال پنجم، صص: 170-135.
زجاجی، ندا و درانی، کمال (1394). تحلیل محتوای اساسنامه دانشگاه فرهنگیان جهت بررسی میزان مطابقت اهداف دانشگاه با مؤلفه‌های کیفیت عمر کاری فرهنگیان، مدیریت فرهنگ‌سازمانی، سال سیزدهم، شماره ۱ (پیاپی ۳۵)، صص: 177-205.
زندوانیان نایینی، احمد (1385). ارزیابی جامع مراکز تربیت‌معلم استان خوزستان بر اساس الگوی ارزیابی سیپ CIPP، مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره سوم، سال سیزدهم، شماره 2، صص: 162-137.
رفیعی، راضیه؛ مرادی کدوی، لیلا؛ ریحانپور، میلاد و عسکری فرد جهرمی، فاطمه (1396). کارورزی در دانشگاه فرهنگیان و نقش آن در تربیت‌معلمان فکور و توانمند، سومین کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، جامعه‌شناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی، شیراز.
سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، شورای عالی انقلاب فرهنگی، نسخه الکترونیکی.
شورت، ادموندسی. (1392). روش شناسی مطالعات برنامه درسی. ( ترجمه مهرمحمدی و همکاران)، چاپ سوم تهران: انتشارات سمت.
طاهری، مرتضی؛ عارفی، محبوبه و پرداختچی، محمدحسن و قهرمانی، محمد (1392). کاوش فرایند توسعه حرفه‌ای معلمان در مراکز تربیت‌معلم: نظریه داده بنیاد، فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، شماره 45، سال 12، صص: 149-176.
عطاران، عاطفه؛ موسی پور، نعمت‌الله و عطاران، محمد و حسینی خواه، علی (1396). چشم‌اندازی تاریخی به بازنگری برنامه‌های درسی تربیت‌معلم در ایران، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال دوازدهم، شماره 46، صص: 85-118.
غفارزاده، مریم؛ خزامی، پروین و شوستری، اکرم (1395). بررسی رویکرد معلم فکور در یادگیری مادام‌العمر. هشتمین همایش ملی انجمن فلسفه تعلیم و تربیت ایران، اهواز، دانشگاه شهید چمران.
غفاری، شهریار (1395). جایگاه تاریخ و فلسفه علم در تربیت‌معلم فکور علوم، فصلنامه تربیت‌معلم فکور، سال دوم، شماره 4، صص: 24-3.
فرخ مهر، حسین (1392). معلم خلاق مدرسه‌ی خلاق، چاپ اول، اصفهان: انتشارات اعلی.
فرخ نیا، رحیم و لطفی، اعظم (1390). بررسی تأثیر فضای مجازی اینترنت بر مدگرایی، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال هفتم، شماره 22، صص: 115-92.
قاسمی، مریم؛ موسی پور، نعمت‌الله؛ حاجی حسین­نژاد، غلامرضا و حسینی خواه علی (1397). طراحی الگوی برنامه درسی تربیت استاد تربیت‌معلم مبتنی بر شایستگی فکورانه، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال سیزدهم، شماره 50، صص: 45-72.
قرائتی کوپایی، زهرا (1395). تجزیه‌وتحلیل کتاب ریاضی ششم چاپ ۱۳۹۵ به روش ویلیام رومی، فصلنامه مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی، شماره ۱۳، صص: ۱۲۹-145.
کلانتری خاندانی، عزت اله و فرخی، محمدحسن (1395). نگاهی به توسعه حرفه‌ای معلمان فکور و تبیین درس پژوهی و فعالیت یادگیری، فصلنامه تربیت‌معلم فکور، سال دوم، شماره 3، صص: 73-97.
لطیفه پور، محمدباقر و الهه پور، محمدباقر (1387). نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش مراکز دانشگاهی، مجله فناوری و آموزش، سال سوم، جلد 3، شماره 1، صص: 67-55.
محمد آقایی، مهدی (1395). معلم فکور و اقدام پژوهی: پیوند عمل آموزشی با نظریه‌ی زنده، فصلنامه تربیت‌معلم فکور، دوره 2، شماره 4، صص: 99-112.
محمودی، امیرحسین (1386). شایستگی‌های حرفه‌ای معلم اثربخش، نشریه مدارس کارآمد، شماره اول، سال تحصیلی 86-87، صص: 88-86.
مرادی، مسعود و سیدکلان، سیدمحمد (1394). توسعه حرفه‌ای معلمان (بهبود کیفیت فرایند یاددهی- یادگیری)، چاپ اول، اردبیل: نشر نایاب.
مصلحی نیک، فائزه و حاجیانی، ابراهیم (1396). بررسی تأثیر فضای مجازی بر همدلی اجتماعی دانشجویان، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال ششم، شماره بیست و دوم، صص: 331-355.
منصوری نیا، علیرضا و خرم‌آبادی، یدالله (1393). نقش معلم در تربیت دینی و تربیت اخلاقی، اولین کنگره‌ی بین‌المللی فرهنگ و اندیشه‌ی دینی، صص: 1225-1211.
منفردی راز، براتعلی؛ سلیمان پور عمران، محبوبه؛ عباسی جوشقان، احسان و سنگ سفیدی، رضا (1394). نقش دانشگاه فرهنگیان در تربیت‌معلم فکور با رویکرد برنامه درسی فاوا محور، فصلنامه تربیت‌معلم فکور، سال اول، شماره 1، صص: 36-15.
مهرمحمدی، محمود (1392). برنامه درسی تربیت‌معلم و الگوی اجرائی مشارکتی آن؛ راهبرد تحولی برای تربیت‌معلم در ایران، دو فصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، سال اول، شماره 1، صص 26-5.
موسوی، اعظم السادات؛ فتاحی، بهاره و زارع بیدکی، فاطمه و فلاح ریحانه (1394). نقش معلم در تربیت اخلاقی جامعه، اولین کنفرانس علمی پژوهشی راهکارهای توسعه و ترویج آموزش علوم در ایران، صص: 7-1.
مهدوی هزاوه، منصوره؛ ملکی، حسن؛ مهرمحمدی، محمود و عباس پور، عباس (1395). حیات طیبه، چشم‌اندازی برای تربیت کودکان: ارائه چارچوب مفهومی برای تبیین ویژگی‌های معلم دوره ابتدایی، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال بیست و چهارم، شماره ۳۰، صص: 139-167.
واحدی، حسین؛ کریمی، ناصر و رضایی، رسول و اسماعیل‌پور، ایوب (1397). مقایسه صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان فارغ‌التحصیلان دانشگاه فرهنگیان تربیت‌معلم سابق و سایر دانشگاه‌ها، نشریه علمی-پژوهشی فناوری آموزش، جلد 13، شماره 1، صص: 83-90.
وکیل‌ها، سمیرا (1392). تأثیر فضای مجازی بر عرصه هویت فرهنگی. فصلنامه جامعه‌شناختی ایران، سال سوم، شماره نهم، صص: 75-6