چالش‌های تجربه شده عنصر زمان در برنامه‌درسی رسمی: روایتگری تجارب زیسته دانش-آموزان با بیماری مزمن و معلمان آنان

زارعی, احمد; عصاره, علیرضا; امام جمعه, محمد رضا; دهقانی, مرضیه

doi:10.48310/istt.2026.22312.1213

چالش‌های تجربه شده عنصر زمان در برنامه‌درسی رسمی: روایتگری تجارب زیسته دانش-آموزان با بیماری مزمن و معلمان آنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل

نویسندگان

¹ مطالعات برنامه درسی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

² گروه علوم تربیتی؛ دانشکده علوم اسنانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران

³ گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران

⁴ گروه برنامه درسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تهران، تهران

10.48310/istt.2026.22312.1213

چکیده

پیشینه و اهداف : عنصر زمان در برنامه‌درسی رسمی عمدتا بر اساس الگوی دانش‌آموز سالم طراحی و با شرایط جسمانی و روانشناختی دانش‌آموزان عادی با بیماری مزمن و حتی عملکرد معلمان آنان در تضاد است. مطالعه حاضر با هدف بازنمایی تجارب زیسته دانش‌آموزان دارای بیماری مزمن و معلمان آنان در مواجهه با عنصر زمان برنامه‌درسی رسمی انجام گرفته است.
روش‌ها‌: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفته است. داده‌ها با استفاده از فن مصاحبه نیمه‌ساختارمند با 11 نفر از دانش‌آموزان دارای بیماری مزمن و معلمان آنان در سطح 7 مدرسه از شهر قزوین گردآوری شده و بر اساس راهبرد کُلایزی تحلیل و مقوله‌بندی شده است. راهبرد‌های اعتباربخشی به داده ها با استفاده از روش‌های اعتباریابی چهارگانه لینکلن و گوبا انجام پذیرفته است.
یافته‌ها: بر اساس نتایج این پژوهش، تجارب زیسته این دانش‌آموزان در مواجهه با عنصر زمان برنامه-درسی را می‌توان در دو مضمون اصلی و 5 مضمون فرعی شامل چالش‌های مرتبط با ماهیت برنامه درسی (چالش‌های قصد شده، اجرا شده و تجربه شده) و چالش های مرتبط با ماهیت بیماری (چالش-های شناختی و جسمانی) تفسیم‌بندی نمود. همچنین تجربیات معلمان این دانش‌آموزان از عنصر زمان را می‌توان در سه مضمون فرعی (چالش‌های عاطفی/روانشناختی، چالش‌های حرفه‌ای/آموزشی و چالش-های سازمانی/اداری) و تعدادی زیر مضمون تقسیم‌بندی نمود.
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های این پژوهش می‌توان با شناخت محدودیت‌های عنصر زمان در برنامه-درسی رسمی برای دانش‌آموزان با بیماری مزمن گامی را در جهت طراحی برنامه‌درسی فراگیر برای آنان برداشت.

کلیدواژه‌ها