کارورزی در بستر بومی: پدیدارشناسی تجربه دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان ایلام

پروانه, فریبا; میرزاصفی نائینی, اعظم السادات; علی بیگی, نگار

doi:10.48310/istt.2026.21858.1204

کارورزی در بستر بومی: پدیدارشناسی تجربه دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان ایلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل

نویسندگان

¹ استادیار، گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.

² استادیار، گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران.

³ دانشجوی دکتری مشاوره، دانشگاه ازاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

10.48310/istt.2026.21858.1204

چکیده

پیشینه و اهداف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان ایلام در دوره کارورزی آموزش ابتدایی انجام شد تا ابعاد مختلف این تجربه از منظر تعاملات حرفه‌ای، چالش‌های محیطی و ساختاری، و فرآیند شکل‌گیری هویت معلمی در بستر فرهنگی و اقلیمی استان ایلام بررسی شود.
روش: مطالعه با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تجربی بر پایه مدل هفت‌مرحله‌ای کولایزی انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل دانشجومعلمان دختر دانشگاه فرهنگیان ایلام بودند که حداقل چهار واحد کارورزی را گذرانده بودند و بر اساس نمونه‌گیری ملاکی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری (۱۰ مصاحبه) تحلیل شدند. فرایند تحلیل شامل استخراج بیانات کلیدی، معنادهی، و شکل‌دهی مضامین اصلی و فرعی بود تا تجربه کارورزی در بستر واقعی مدرسه معنا یابد.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی 25 مفهوم، ۱۰ مقوله فرعی و ۴ مضمون اصلی منجر شد که در مجموع تصویری چندوجهی از تجربه دانشجومعلمان ارائه می‌کند. مضامین شامل «تجربه های دوسویه درارتباط با معلمان و مدیران»، «عبوراز فاصله میان تصورات دانشگاهی و واقعیت مدرسه»، «محدویت ها»، و «ساختن هویت معلمی در خلال تعاملات مدرسه ای» بودند. یافته‌ها نشان دادند که کارورزی فرصتی برای بازاندیشی، خودشناسی و یادگیری مبتنی بر عمل است که از رهگذر مواجهه با واقعیت‌های آموزشی شکل می‌گیرد
نتیجه‌گیری: کارورزی در بستر بومی ایلام، با ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی خاص، تجربه‌ای زمینه‌مند و تحول‌آفرین برای دانشجومعلمان محسوب می‌شود. یافته های این پژوهش نشان داد که تعامل میان عوامل شخصی، ساختاری و محیطی با فرآیندهای یادگیری عملی در مدرسه، به شکل‌گیری توانمندی‌های حرفه‌ای و رشد فردی می‌انجامد. در این چارچوب، کارورزی نه صرفاً یک دوره آموزشی، بلکه فرایندی پویا در تکوین هویت و عاملیت حرفه‌ای معلمان آینده است—فرایندی که در مواجهه با واقعیت آموزشی و بستر محلی معنا می‌یابد.

کلیدواژه‌ها