1
گروه آموزش زیست شناسی دانشگاه فرهنگیان تهران ایران
2
گروه آموزش زیست شناسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
3
وزارت آموزش و پرورش، اداره آموزش و پرورش منطقه 5 تهران، ایران
10.48310/istt.2026.24029.1287
چکیده
پیشینه و اهداف: گسترش هوش مصنوعی، بهویژه هوش مصنوعی مولد، فرصتهای جدیدی برای تحول آموزش علوم فراهم کرده است. آموزش زیستشناسی به دلیل ماهیت مفهومی و پیچیده خود، میتواند از قابلیتهای این فناوری بهرهمند شود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش، کاربردها، فرصتها و چالشهای هوش مصنوعی در تحول آموزش علوم با تأکید بر آموزش زیستشناسی بود.
روشها: این پژوهش با روش مرور روایتی تحلیلی انجام شد. منابع علمی و اسناد سیاستی مرتبط با هوش مصنوعی، آموزش علوم و آموزش زیستشناسی در پایگاههای علمی معتبر بررسی شدند. پس از غربالگری منابع، ۱۷ منبع برای سنتز روایی و ۱۰ مطالعه محوری برای تحلیل عمیقتر انتخاب شد. دادهها با استفاده از فرم استخراج پژوهشگرساخته گردآوری و از طریق کدگذاری و سازماندهی مضامین تحلیل شدند. چارچوب تحلیلی پژوهش بر سازندهگرایی، TPACK و رویکرد انسانمحور به هوش مصنوعی استوار بود.
یافتهها: یافتهها نشان داد که هوش مصنوعی در آموزش زیستشناسی عمدتاً در زمینههای شخصیسازی یادگیری، تولید محتوا، بازخورددهی، یادگیری پژوهشمحور، شبیهسازی، تحلیل دادههای یادگیری و طراحی آموزشی کاربرد دارد. در مقابل، خطاهای اطلاعاتی، وابستگی یادگیرندگان، حریم خصوصی، نابرابری دسترسی و نیاز به ارتقای سواد هوش مصنوعی معلمان از مهمترین چالشها بودند.
تیجهگیری: هوش مصنوعی ظرفیت پشتیبانی از آموزش و یادگیری زیستشناسی را دارد؛ بااینحال، اثربخشی آن به کیفیت طراحی آموزشی، تخصص معلم و نحوه استفاده از فناوری وابسته است. بنابراین، استفاده مسئولانه از آن مستلزم توانمندسازی معلمان، ارزیابی انتقادی خروجیها و حفظ رویکرد انسانمحور است.
دهقان, زینب , لطفی پناه, شیرین و پوردهنده, اورانوس . (1405). نقش هوش مصنوعی در تحول آموزش علوم با تأکید بر آموزش زیستشناسی. تجارب معلمی, 5(2), 66-87. doi: 10.48310/istt.2026.24029.1287
MLA
دهقان, زینب , , لطفی پناه, شیرین , و پوردهنده, اورانوس . "نقش هوش مصنوعی در تحول آموزش علوم با تأکید بر آموزش زیستشناسی", تجارب معلمی, 5, 2, 1405, 66-87. doi: 10.48310/istt.2026.24029.1287
HARVARD
دهقان, زینب, لطفی پناه, شیرین, پوردهنده, اورانوس. (1405). 'نقش هوش مصنوعی در تحول آموزش علوم با تأکید بر آموزش زیستشناسی', تجارب معلمی, 5(2), pp. 66-87. doi: 10.48310/istt.2026.24029.1287
CHICAGO
زینب دهقان , شیرین لطفی پناه و اورانوس پوردهنده, "نقش هوش مصنوعی در تحول آموزش علوم با تأکید بر آموزش زیستشناسی," تجارب معلمی, 5 2 (1405): 66-87, doi: 10.48310/istt.2026.24029.1287
VANCOUVER
دهقان, زینب, لطفی پناه, شیرین, پوردهنده, اورانوس. نقش هوش مصنوعی در تحول آموزش علوم با تأکید بر آموزش زیستشناسی. تجارب معلمی, 1405; 5(2): 66-87. doi: 10.48310/istt.2026.24029.1287
)