نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل

نویسندگان

• زهرا رحیم زاده ¹
• فاطمه قهرمانی ²
• عادل سلیمانی ³

¹ استادیار . گروه علوم تربیتی پردیس شهید صدوقی کرمانشاه

² دانشجوی کارشناسی آموزش ابتدایی پردیس شهید صدوقی کرمانشاه

³ استاد مامور دانشگاه فرهنگیان . پردیس شهید صدوقی کرمانشاه

چکیده

پیشینه و هدف: کلاس‌های چندپایه روستایی از ساختارهای رایج آموزش ابتدایی هستند که معلمان در آن‌ها به‌طور هم‌زمان مسئول آموزش دانش‌آموزانی از پایه‌های تحصیلی متفاوت‌اند. هم‌زمانی چند پایه، ناهمگونی شدید دانش‌آموزان، محدودیت زمان و کمبود منابع آموزشی، شرایطی را ایجاد می‌کند که فرایند سنجش و ارزشیابی یادگیری ماهیتی پیچیده و متفاوت از کلاس‌های تک‌پایه پیدا می‌کند. با وجود اهمیت ارزشیابی در هدایت فرایند یاددهی–یادگیری، پژوهش‌های موجود عمدتاً به ارزشیابی به‌صورت کلی پرداخته و مهارت‌های ارزشیابی معلمان را در بستر واقعی کلاس‌های چندپایه روستایی کمتر بررسی کرده‌اند. هدف پژوهش حاضر تبیین مهارت‌های سنجش و ارزشیابی معلمان کلاس‌های چندپایه روستایی بر پایه تجربه‌های زیسته آنان است.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و تجربه‌محور انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۹ معلم کلاس‌های چندپایه روستایی بودند که به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها به استخراج چهار مضمون اصلی انجامید: مدیریت پیچیده ارزشیابی هم‌زمان چند پایه، طراحی و اجرای ارزشیابی‌های چندسطحی، اتکا به تشخیص حرفه‌ای معلم در قضاوت‌های ارزشیابانه و به‌کارگیری راهبردهای جبرانی برای مواجهه با محدودیت‌های زمانی و اجرایی. این مهارت‌ها در کلاس‌های چندپایه با شدت و پیچیدگی بیشتری نسبت به کلاس‌های تک‌پایه بروز می‌یابند.
نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد ارزشیابی در کلاس‌های چندپایه روستایی فرایندی پویا، بافت‌محور و مبتنی بر تجربه عملی معلمان است. توجه به این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای بهبود برنامه‌های توانمندسازی معلمان، بازنگری در دستورالعمل‌های ارزشیابی و ارتقای کیفیت یادگیری در مدارس روستایی فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

• کلاس‌های چندپایه
• ارزشیابی آموزشی
• مهارت‌های معلمان
• مدارس روستایی
• ارزشیابی مشارکتی

موضوعات

•  تجارب زیسته معلمی